Achternaam na het trouwen: zo regel je je naamgebruik

Ergens in de weken na de bruiloft komt de vraag langs: gaan we van naam veranderen? Het antwoord is korter dan de meeste mensen denken, want je achternaam verandert sowieso niet. Wat je wél kiest is je naamgebruik: de naam waarmee je wordt aangeschreven. Gratis, in vijf minuten geregeld, en op elk moment weer terug te draaien.

Je achternaam verandert niet — dit verandert wel

In Nederland houdt iedereen de geslachtsnaam waarmee hij of zij geboren is. Trouwen verandert daar niets aan, een geregistreerd partnerschap ook niet, en scheiden evenmin. Op je geboorteakte, je paspoort, je identiteitskaart, je rijbewijs en op elk uittreksel van de gemeente blijft je eigen achternaam staan.

Wat je wel mag doen zodra je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, is de achternaam van je partner gebruiken. Je legt dat vast in de Basisregistratie Personen, en vanaf dat moment schrijven overheidsinstanties je aan met de naam die je hebt gekozen. Juridisch blijf je heten hoe je heette.

Verwar dat niet met een officiële naamswijziging. Die loopt via Justis, kost geld en kan alleen op een beperkt aantal gronden — een naam die belachelijk wordt gemaakt bijvoorbeeld, of een verstoorde band met een ouder. "Ik ben getrouwd" is daar geen grond voor, en dat hoeft ook niet: naamgebruik regelt in de praktijk precies wat mensen willen.

De vier mogelijkheden

Je kiest uit vier varianten. Belangrijk: je hebt geen toestemming van je partner nodig, en jullie hoeven niet dezelfde keuze te maken.

De combinaties worden zonder streepje geschreven. En omdat de keuze per persoon is, komt de meest voorkomende uitkomst hierop neer: de één neemt de dubbele naam, de ander houdt het bij zijn eigen naam. Dat is geen halfslachtige oplossing maar gewoon hoe de regeling bedoeld is.

Hoe je het regelt

Na de huwelijksvoltrekking geef je je keuze door aan de gemeente waar je staat ingeschreven — dus je woongemeente, niet per se de gemeente waar je getrouwd bent. Bij de meeste gemeenten kan dat online met DigiD; anders aan de balie of schriftelijk. Het kost niets en is meestal binnen een paar werkdagen verwerkt.

Woon je in het buitenland en sta je ingeschreven in de Registratie Niet-Ingezetenen, dan regel je het bij de gemeente die jouw RNI-loket beheert. Houd er rekening mee dat Nederlands naamgebruik alleen in Nederland betekenis heeft: buitenlandse overheden, banken en werkgevers kennen het onderscheid tussen geslachtsnaam en naamgebruik niet en gaan af op je paspoort.

Wie het overneemt en wie je zelf moet bellen

Dit is het deel waar mensen tegenaan lopen. De Basisregistratie Personen deelt je naamgebruik met een vaste groep afnemers. Al het andere gaat buiten die registratie om.

Voor de meeste van die partijen volstaat een wijziging in je online account. Een enkele — meestal de bank — wil een kopie van je trouwakte of een uittreksel zien. Vraag dat uittreksel meteen op de trouwdag aan als je weet dat je het nodig hebt; dan hoef je er niet apart voor terug naar het gemeentehuis.

Paspoort, identiteitskaart en tickets

Op de gegevenspagina van je paspoort blijft je eigen achternaam staan. Wel kun je de gemeente vragen de achternaam van je partner als vermelding op de achterzijde toe te voegen, bij de aanvraag van een nieuw document. Dat is puur een aantekening; hij vervangt niets.

Eén praktische waarschuwing die elk jaar mensen op Schiphol kost: boek vliegtickets op de naam zoals die op de gegevenspagina van je paspoort staat. Boek je op je nieuwe naamgebruik, dan wijkt je ticket af van je reisdocument en kun je bij het inchecken worden geweigerd. Voor de huwelijksreis vlak na de bruiloft is dat de meest voorkomende fout.

En de achternaam van jullie kinderen?

Die staat helemaal los van jullie naamgebruik. Bij de geboorteaangifte kiezen ouders de geslachtsnaam van het kind: die van de ene ouder, die van de andere, of sinds 1 januari 2024 allebei.

Zo'n gecombineerde achternaam bestaat uit maximaal twee namen, wordt zonder streepje geschreven — Willems de Vries — en jullie bepalen zelf de volgorde. De keuze geldt voor het eerste kind en daarna automatisch voor alle volgende kinderen van dezelfde ouders. De eenmalige overgangsregeling voor kinderen die vanaf 1 januari 2016 waren geboren liep tot eind 2024 en is inmiddels gesloten.

Later van gedachten veranderen

Naamgebruik is geen eenmalige beslissing. Bevalt het niet, dan geef je bij de gemeente door dat je weer je eigen naam wilt — geen procedure, geen kosten. Precies daarom is het onverstandig om er lang over te tobben in de maanden vóór de bruiloft: je kunt het later altijd nog anders doen.

Ook na een scheiding mag je de naam van je ex-partner blijven gebruiken, tot je opnieuw trouwt of een partnerschap aangaat. Alleen als je ex daar bezwaar tegen maakt en jullie geen kinderen samen hebben, kan dat worden tegengehouden. Overlijdt je partner, dan mag je zijn of haar naam blijven gebruiken tot een nieuw huwelijk.

Wanneer je het doet

Zet die vier momenten in dezelfde lijst als je bedankkaarten en je laatste facturen. In trwn staan de taken van ná de bruiloft gewoon achter de trouwdatum, zodat het rijtje "nog even doorgeven" niet blijft hangen tot de eerste blauwe envelop op de mat valt.

Veelgestelde vragen

Verandert je achternaam als je trouwt?

Nee. Je geslachtsnaam — de naam op je geboorteakte, je paspoort en je rijbewijs — blijft je hele leven hetzelfde, of je nu trouwt, een geregistreerd partnerschap sluit of scheidt. Wat je wel kunt regelen is je naamgebruik: de naam waarmee overheid en instanties je aanschrijven. Een echte naamswijziging loopt via Justis, kost geld en kan alleen op een beperkt aantal gronden.

Welke keuzes heb je voor je naamgebruik?

Naast je eigen naam houden zijn er drie mogelijkheden: de naam van je partner in plaats van je eigen naam, de naam van je partner gevolgd door je eigen naam, of je eigen naam gevolgd door de naam van je partner. Je hebt geen toestemming van je partner nodig en jullie hoeven niet dezelfde keuze te maken — de één kan de dubbele naam nemen terwijl de ander gewoon zijn eigen naam houdt.

Wat kost het om je naamgebruik te wijzigen?

Niets. Je geeft het door aan de gemeente waar je staat ingeschreven, bij veel gemeenten online met DigiD en anders aan de balie of per brief. Het wordt vastgelegd in de Basisregistratie Personen. Alleen als je je paspoort of identiteitskaart wilt vervangen om er de partnernaam bij te laten zetten, betaal je de gewone kosten van een nieuw document.

Komt de naam van je partner in je paspoort te staan?

Op de gegevenspagina staat altijd je eigen achternaam; die verandert niet. Je kunt de gemeente wel vragen de achternaam van je partner als vermelding op de achterzijde van je paspoort of identiteitskaart te zetten. Boek vliegtickets altijd op de naam zoals die op de gegevenspagina staat, niet op je naamgebruik — anders sluit je ticket niet aan op je reisdocument.

Welke instanties nemen je naamgebruik automatisch over?

Alles wat uit de Basisregistratie Personen put: de Belastingdienst, de RDW, het waterschap, pensioenfondsen en de gemeente zelf. Banken, verzekeraars, je werkgever, je hypotheekverstrekker, scholen, abonnementen en luchtvaartmaatschappijen zitten daar niet aan vast — die moet je zelf bellen of via je account aanpassen.

Kun je later terug naar je eigen naam?

Altijd, en zonder procedure: je geeft bij de gemeente door dat je weer je eigen naam wilt gebruiken. Ook na een scheiding mag je de naam van je ex-partner blijven gebruiken tot je opnieuw trouwt, tenzij je ex daar bezwaar tegen maakt en jullie geen kinderen samen hebben. Overlijdt je partner, dan mag je zijn of haar naam blijven gebruiken tot een nieuw huwelijk of partnerschap.