Trouwen bij de gemeente: ondertrouw, getuigen en kosten

Het officiële deel van trouwen loopt altijd via de gemeente. Je meldt je voorgenomen huwelijk minimaal twee weken van tevoren, je geeft twee tot vier getuigen op en je betaalt leges die per gemeente en per dag van de week flink verschillen. Dit artikel zet op een rij wat je precies moet regelen en wanneer.

De regels zelf zijn landelijk vastgelegd, de tarieven niet. Elke gemeente stelt haar eigen legesverordening vast, dus dezelfde zaterdagceremonie kan in de ene gemeente een paar honderd euro schelen met de buurgemeente. Check daarom altijd de site van de gemeente waar jullie trouwen.

Melding voorgenomen huwelijk, vroeger ondertrouw

Wat vroeger ondertrouw heette, heet nu officieel de melding voorgenomen huwelijk. Je doet die melding bij de gemeente waar jullie gaan trouwen, tegenwoordig bij veel gemeenten gewoon online met DigiD.

• Minimaal 2 weken voor de trouwdatum moet de melding binnen zijn.
• Maximaal 1 jaar blijft de melding geldig. Trouw je later, dan moet je opnieuw melden.
• De melding zelf is gratis. Je betaalt voor de ceremonie, niet voor de aankondiging.

In de praktijk doen de meeste stellen de melding ruim voor die twee weken, simpelweg omdat de datum en de trouwambtenaar dan al vastliggen. Populaire zaterdagen in het hoogseizoen zijn vaak een jaar vooruit al bezet, dus reserveer de datum bij de gemeente zodra jullie hem zeker weten.

Wie mag er trouwen

De voorwaarden zijn kort. Jullie zijn allebei 18 jaar of ouder, jullie zijn niet al getrouwd of geregistreerd partner van iemand anders, en jullie zijn geen naaste bloedverwanten in rechte lijn. Woon je niet in Nederland of heb je geen Nederlandse nationaliteit, dan vraagt de gemeente extra documenten op, zoals een geboorteakte of een verklaring van huwelijksbevoegdheid. Begin daar op tijd mee: buitenlandse documenten moeten soms vertaald en gelegaliseerd worden en dat kost weken.

Getuigen: hoeveel en wie

Je geeft minimaal 2 en maximaal 4 getuigen op, verdeeld zoals jullie zelf willen. Alle getuigen moeten 18 jaar of ouder zijn. Ze hoeven geen familie te zijn en er gelden geen eisen aan nationaliteit, maar ze moeten zich op de dag zelf wel kunnen legitimeren met een geldig identiteitsbewijs.

Kies je voor een kosteloze ceremonie, dan verzorgen sommige gemeenten getuigen als je die zelf niet meeneemt. Geef namen en geboortedata van je getuigen door bij de melding; wijzigen kan meestal tot kort voor de trouwdag, maar dat moet je wel doorgeven.

Wat kost trouwen bij de gemeente

De leges voor de huwelijksvoltrekking zijn de vaste kosten die je bij de gemeente betaalt. Het bedrag hangt vooral af van de dag van de week: doordeweeks is het goedkoopst, het weekend beduidend duurder. Landelijke gemiddelden voor 2026 voor een uitgebreide ceremonie:

Reken daarnaast op een paar kleinere posten die er vaak bij komen: een trouwboekje kost meestal 30 tot 40 euro, een trouwambtenaar voor één dag rond de 100 tot 250 euro, en het laten aanwijzen van een eigen trouwlocatie kan ook apart in rekening worden gebracht. Neem die bedragen mee in je totale trouwbudget, want ze vallen buiten de offertes van je leveranciers.

Kosteloos trouwen bij de gemeente

Gratis trouwen bestaat echt. Gemeenten met meer dan 10.000 inwoners zijn wettelijk verplicht om minimaal twee momenten per week aan te wijzen waarop je kosteloos kunt trouwen. In de praktijk is dat vaak maandagochtend rond negen uur, in een spreekkamer of trouwzaal van het gemeentehuis.

Wat je krijgt is een sobere plechtigheid: welkom, het jawoord, eventueel het wisselen van de ringen en een afsluiting. Geen persoonlijke toespraak, meestal een beperkt aantal gasten en geen keuze in trouwambtenaar of locatie. Veel gemeenten stellen als voorwaarde dat minstens een van jullie in die gemeente woont. Voor stellen die het feest los willen vieren van het officiële moment is het een prima optie.

Een trouwambtenaar voor één dag

Wil je dat een vriend, familielid of een eigen ceremoniespreker jullie huwelijk voltrekt, dan kan dat via een buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand voor één dag, meestal afgekort als babs voor één dag. De gemeente benoemt die persoon speciaal voor jullie trouwdag. Is diegene niet al ergens beëdigd, dan volgt meestal nog een beëdiging bij de rechtbank.

Dat traject kost tijd, dus vraag het ruim van tevoren aan, in veel gemeenten minstens drie maanden voor de trouwdatum. De gemeente rekent er apart leges voor.

Huwelijk of geregistreerd partnerschap

Juridisch liggen huwelijk en geregistreerd partnerschap dicht bij elkaar: dezelfde regels rond vermogen, alimentatie en ouderschap. De twee praktische verschillen zijn dat een geregistreerd partnerschap zonder kinderen via de notaris kan worden beëindigd, terwijl een scheiding altijd via de rechter loopt, en dat je bij een geregistreerd partnerschap geen jawoord hoeft uit te spreken. Een ceremonie kun je bij allebei net zo uitgebreid maken als je wilt.

Wat regel je wanneer