Huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen?

Tussen het proeven van taart en het kiezen van een fotograaf zit één afspraak die niemand leuk vindt en die vaak tot na de bruiloft blijft liggen: de notaris. Toch is het de enige beslissing van de hele planning die dertig jaar later nog geld waard kan zijn. Hieronder staat wat je automatisch krijgt als je niets doet, wanneer dat prima is, en wanneer een akte wel verstandig is.

Wat je automatisch krijgt als je niets regelt

Trouw je in Nederland zonder naar de notaris te gaan, dan geldt sinds 1 januari 2018 de beperkte gemeenschap van goederen. Dat is een wezenlijk andere afspraak dan de algehele gemeenschap waaronder je ouders trouwden. Kort gezegd: wat je samen opbouwt wordt gedeeld, wat je alleen meebracht niet.

Ben je vóór 2018 getrouwd, dan is er niets veranderd: voor jullie geldt nog gewoon de algehele gemeenschap van goederen, waarin vrijwel alles gedeeld is. De nieuwe regels gelden alleen voor huwelijken en geregistreerde partnerschappen die op of na 1 januari 2018 zijn gesloten.

Voor veel stellen is dit standaardregime prima. Twee mensen met een salaris, geen onderneming, geen erfenis in het vooruitzicht en geen kinderen uit een eerdere relatie hebben zelden iets nodig wat de wet niet al regelt.

De vier valkuilen van niets regelen

De problemen ontstaan bijna nooit bij het regime zelf, maar bij de administratie eromheen. Dit zijn de vier die notarissen en scheidingsadvocaten het vaakst tegenkomen.

1. Het huis dat jullie vóór de bruiloft samen kochten

Dit is de bekendste. Een woning die jullie al samen in eigendom hadden vóór het huwelijk valt wél in de beperkte gemeenschap — en wordt dus fiftyfifty, ook als de één zestig procent inbracht en de ander veertig. Wie meer eigen geld in de aankoop stopte, ziet dat verschil verdampen zodra jullie ja zeggen.

Er is goed nieuws: de Hoge Raad heeft op 21 maart 2025 bepaald dat een vergoedingsvordering die vóór het huwelijk tussen partners is ontstaan privé blijft en niet in de gemeenschap valt. De gevreesde halvering bij meerinbreng gaat dus niet op. Maar dan moet die extra inbreng wel érgens vastliggen — in een samenlevingscontract, een leningsovereenkomst of op zijn minst een schriftelijke afspraak met de bankafschriften erbij. Zonder papier is er geen vordering om te beschermen.

2. De erfenis die op de gezamenlijke rekening kwam

Erfenissen en schenkingen blijven privé, zegt de wet. In de praktijk verdwijnt dat onderscheid binnen een jaar. Het geld komt binnen op de en/of-rekening, er gaat een keuken van, een auto en een deel van de bruiloft, en bij een scheiding of overlijden is niet meer te reconstrueren wat van wie was. De regel is simpel: wie zich op privévermogen beroept, moet het bewijzen.

Praktisch betekent dat: een aparte rekening voor erfenissen en schenkingen, de akte of de brief van de notaris bewaren, en van elke besteding uit dat geld een nota houden. Investeer je privégeld in de gezamenlijke woning, dan krijg je een vergoedingsrecht dat meebeweegt met de waarde van het huis — maar alleen als je kunt laten zien dat het jouw geld was.

3. De onderneming

Een bedrijf dat je vóór het huwelijk al had blijft privé. Toch is dat niet het hele verhaal: als je jarenlang je kennis, arbeid en tijd in die privéonderneming steekt terwijl het gezin van een bescheiden salaris leeft, heeft de gemeenschap recht op een redelijke vergoeding. Voor ondernemers is dit vrijwel altijd de reden om wél naar de notaris te gaan: niet om iets te verbergen, maar om vooraf een bedrag of een formule af te spreken in plaats van er achteraf over te procederen.

4. De schulden van je partner

Schulden die tijdens het huwelijk ontstaan zijn gemeenschappelijk, ook als ze op naam van één van jullie staan. Een schuldeiser kan zich verhalen op het gemeenschappelijke vermogen. Voor stellen waarvan er één een eenmanszaak of vof heeft, is dat het echte risico — niet de scheiding, maar het faillissement.

Wanneer huwelijkse voorwaarden verstandig zijn

Huwelijkse voorwaarden zijn geen wantrouwen, het zijn afspraken. Ze zijn de moeite waard zodra er een scheve situatie is die de standaardregels niet goed vangen.

Wat kost het bij de notaris?

Notaristarieven zijn vrij. Twee kantoren in dezelfde stad kunnen honderden euro's uit elkaar liggen voor dezelfde akte, dus offertes vergelijken loont hier echt. Onderstaande bedragen zijn indicaties inclusief btw voor 2026.

Vraag bij elke offerte drie dingen na: zit het adviesgesprek erin, zit de inschrijving in het huwelijksgoederenregister erin, en wat kost een extra conceptronde. Dat zijn precies de posten die anders achteraf op de nota verschijnen. Kom je er financieel niet uit, dan kan de Kamer voor het notariaat op verzoek een notaris aanwijzen tegen een vast, jaarlijks vastgesteld tarief.

Het verrekenbeding waar bijna niemand aan denkt

De meest voorkomende huwelijkse voorwaarden bevatten een periodiek verrekenbeding: jullie houden vermogens gescheiden, maar verdelen elk jaar wat er van het inkomen overblijft. Op papier eerlijk. In de praktijk doet vrijwel geen enkel stel die jaarlijkse verrekening ook echt.

De wet lost dat op een manier op die veel mensen verrast: is er nooit verrekend, dan wordt bij een scheiding in beginsel het hele aanwezige vermogen behandeld alsof het verrekend had moeten worden. Je eindigt dan alsnog dicht bij een gemeenschap — precies wat je met de akte wilde voorkomen. Kies je voor een verrekenbeding, zet dan één keer per jaar een herinnering in je agenda en leg de verrekening in twee regels vast. Of kies bewust voor een finaal verrekenbeding, dat pas aan het eind afrekent.

Inschrijving in het huwelijksgoederenregister

De notaris schrijft de akte in in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank. Dat register is openbaar: iedereen kan opzoeken dát jullie huwelijkse voorwaarden hebben, maar niet wat erin staat. Een afschrift van de akte kunnen alleen jullie zelf opvragen, of iemand die jullie vertegenwoordigt.

Die inschrijving is geen formaliteit. Zonder inschrijving kun je de voorwaarden niet tegenwerpen aan derden die er geen weet van hadden — een schuldeiser van de onderneming bijvoorbeeld. Precies de partij tegen wie je de akte had willen inzetten.

Wanneer regel je dit in de planning?

De akte moet gepasseerd zijn vóórdat jullie ja zeggen als je wilt dat de voorwaarden meteen gelden. Dat klinkt als ruim op tijd en wordt in de praktijk krap, omdat de notaris pas in beeld komt als alle leuke dingen al geregeld zijn.

Zet die momenten in dezelfde planning als je locatie, je leveranciers en je ondertrouw. In trwn staat de notarisafspraak gewoon tussen de rest van de taken, met een datum eraan — want dit is precies het onderdeel dat wegvalt als het alleen in iemands hoofd zit.

Veelgestelde vragen

Trouw je in Nederland automatisch in gemeenschap van goederen?

Ja, maar sinds 1 januari 2018 in de beperkte gemeenschap van goederen. Wat jullie tijdens het huwelijk samen opbouwen wordt gedeeld; wat ieder van jullie al vóór het huwelijk alleen had blijft privé, net als erfenissen en schenkingen. Ben je vóór 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt voor jullie nog steeds de oude algehele gemeenschap, waarin vrijwel alles gedeeld is.

Wat kost het opstellen van huwelijkse voorwaarden bij de notaris?

Reken in 2026 op ongeveer 750 tot 1.200 euro inclusief btw voor een eenvoudige akte, inclusief de inschrijving in het huwelijksgoederenregister van rond de 200 euro. Notaristarieven zijn vrij, dus de verschillen tussen kantoren zijn groot: vraag twee of drie offertes op en vraag expliciet of de inschrijving en het adviesgesprek erin zitten. Voor een akte met een verrekenbeding of een ondernemingsregeling ligt het bedrag hoger.

Moeten huwelijkse voorwaarden vóór de trouwdag geregeld zijn?

Voorwaarden die bij het begin van het huwelijk moeten gelden, moeten vóór de huwelijksvoltrekking bij de notaris zijn gepasseerd. Regel het gesprek daarom drie tot zes maanden van tevoren: tussen het eerste gesprek, de conceptakte en het passeren zitten al snel enkele weken. Achteraf kan het ook nog, maar dan wijzig je een bestaand huwelijksvermogensregime en dat is een tweede akte.

Wat gebeurt er met een huis dat we samen kochten vóór de bruiloft?

Een woning die jullie vóór het huwelijk al samen in eigendom hadden valt wél in de beperkte gemeenschap en wordt bij een scheiding fiftyfifty verdeeld, ook als jullie op papier zestig-veertig eigenaar waren. De Hoge Raad heeft in maart 2025 wel bepaald dat een vergoedingsvordering die vóór het huwelijk tussen jullie is ontstaan privé blijft, zodat wie meer inbracht niet de helft van zijn eigen vordering betaalt. Leg die extra inbreng vast, met de bankafschriften erbij.

Moet een erfenis apart worden gehouden?

Erfenissen en schenkingen vallen sinds 2018 buiten de gemeenschap, ook zonder uitsluitingsclausule. Maar zodra het geld op een gezamenlijke rekening staat en wordt uitgegeven aan boodschappen, verbouwing of de bruiloft, is later nauwelijks te bewijzen wat van wie was. Zet erfenissen en schenkingen op een eigen rekening en bewaar de akte, de bankafschriften en de nota van elke besteding.

Zijn huwelijkse voorwaarden openbaar?

De akte wordt ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank, en dat register is openbaar te raadplegen: iedereen kan zien dát jullie huwelijkse voorwaarden hebben. De inhoud van de akte is dat niet — een afschrift kunnen alleen jullie zelf opvragen, of een vertegenwoordiger zoals een curator. Zonder inschrijving kun je de voorwaarden niet tegenwerpen aan schuldeisers die er niets van wisten.