Ondertrouw: wat het is, wanneer en wat het kost

Ondertrouw bestaat officieel niet meer. Sinds 2015 heet het de melding voorgenomen huwelijk, maar in het dagelijks taalgebruik is de oude naam nooit verdwenen. Het gaat om hetzelfde: de formele aankondiging bij de gemeente dat jullie gaan trouwen. De melding is gratis, moet minimaal twee weken voor de trouwdag binnen zijn en blijft maximaal een jaar geldig.

Het is de goedkoopste stap in je hele planning en tegelijk de enige waarvan het vergeten de trouwdag onmogelijk maakt. Hieronder staat wat de gemeente precies doet met die melding, welke termijnen er gelden, wat je moet aanleveren en waar het in de praktijk misgaat.

Wat de melding is en waarom hij bestaat

Met de melding voorgenomen huwelijk laat je de gemeente weten dat jullie van plan zijn te trouwen. De ambtenaar van de burgerlijke stand controleert daarop of jullie aan de wettelijke voorwaarden voldoen, of de opgegeven gegevens kloppen en of er geen bezwaren tegen het huwelijk zijn ingediend. Pas als dat allemaal in orde is, mag het huwelijk worden voltrokken.

De historische reden voor die wachttijd was openbaarheid: het voorgenomen huwelijk werd aangekondigd zodat iemand met een gegronde reden bezwaar kon maken, bijvoorbeeld omdat een van beiden al getrouwd was. Die functie is grotendeels overgenomen door de basisregistratie personen, maar de termijn is gebleven als controlemoment.

De termijnen

• Minimaal 2 weken voor de trouwdatum moet de melding binnen zijn.
• Maximaal 1 jaar blijft de melding geldig. Trouw je later, dan meld je opnieuw.
• De melding zelf is gratis, in elke Nederlandse gemeente.

Die twee weken zijn een ondergrens, geen advies. In de praktijk doen de meeste stellen de melding drie tot zes maanden vooraf, simpelweg omdat de datum en de trouwambtenaar dan al vastliggen en het toch geregeld moet worden. Er is geen enkel voordeel aan wachten: de melding kost niets en verplicht je tot niets.

De bovengrens van een jaar is wél een echte val. Leg je jullie datum twee jaar vooruit vast, wat op populaire zaterdagen in het hoogseizoen zeker geen uitzondering is, dan kun je nog niet melden. Zet in dat geval een herinnering op ongeveer negen maanden voor de trouwdag, dan zit je ruim binnen de termijn en heb je nog tijd om documenten te regelen als er iets ontbreekt.

Bij welke gemeente meld je?

Bij de gemeente waar jullie gaan trouwen, niet bij de gemeente waar jullie wonen. Dat is een van de meest voorkomende misverstanden. Woon je in Utrecht en trouw je in een kasteel in Gelderland, dan doe je de melding bij die Gelderse gemeente. De gemeente haalt jullie gegevens vervolgens zelf op uit de basisregistratie personen van jullie woonplaats.

Omdat je in heel Nederland mag trouwen, is dit ook een keuze met financiële gevolgen: de leges verschillen sterk per gemeente. Wat dat betekent voor je budget staat in het artikel over de kosten van trouwen bij de gemeente.

Zo doe je de melding

In veel gemeenten kan het volledig online. Jullie loggen allebei apart in met DigiD, vullen jullie gegevens in, geven de gewenste trouwdatum en de gegevens van de getuigen door, en ondertekenen digitaal. Binnen een paar dagen tot weken krijg je een bevestiging.

Een fysieke afspraak aan de balie is nog steeds nodig in een aantal situaties: als een van jullie een buitenlandse nationaliteit heeft, als een van jullie niet in Nederland staat ingeschreven, of als er documenten zijn die niet digitaal kunnen worden aangeleverd. Sommige gemeenten kiezen er sowieso voor om iedereen langs te laten komen. Kijk op de site van de gemeente waar jullie trouwen welke route daar geldt.

Wat je aanlevert

Voor twee Nederlanders die allebei in Nederland staan ingeschreven, is de lijst kort. De gemeente haalt de meeste gegevens zelf op.

• Geldig identiteitsbewijs van jullie beiden.
• Namen, geboortedata en kopieën van het identiteitsbewijs van de getuigen.
• De gewenste trouwdatum, het tijdstip en de locatie.

Heeft een van jullie een buitenlandse nationaliteit, of hebben jullie in het buitenland gewoond, dan wordt het uitgebreider. Denk aan een geboorteakte uit het land van herkomst, een verklaring van huwelijksbevoegdheid, en soms een bewijs van ongehuwde staat. Die documenten moeten vaak gelegaliseerd worden met een apostille en beëdigd vertaald.

Dat traject kost weken tot maanden, afhankelijk van het land. Begin er dus niet mee als de trouwdatum al bijna in zicht is. Vraag bij de gemeente een lijst op zodra jullie de datum hebben, en niet pas als je de melding wilt doen: het is precies deze categorie die stellen dwingt hun trouwdag te verzetten.

Waar het in de praktijk misgaat

Vier dingen komen steeds terug. Ten eerste de melding bij de verkeerde gemeente doen, meestal bij de eigen woonplaats in plaats van de trouwgemeente. Ten tweede te vroeg melden bij een datum die meer dan een jaar vooruit ligt, waardoor je het later alsnog opnieuw moet doen. Ten derde getuigen doorgeven die uiteindelijk niet komen, en vergeten de wijziging door te geven. Ten vierde, en met afstand het vervelendst, buitenlandse documenten die te laat zijn aangevraagd.

Wijzigingen in de getuigen kun je in de meeste gemeenten tot kort voor de trouwdag doorgeven, maar je moet het wel actief melden. Verschijnt er op de dag zelf iemand anders dan op de melding staat, dan kan de ambtenaar in het uiterste geval weigeren te voltrekken.

Melding en geregistreerd partnerschap

Voor een geregistreerd partnerschap gelden exact dezelfde regels: dezelfde melding, dezelfde termijn van minimaal twee weken en maximaal een jaar, dezelfde documenten, ook gratis. In het meldingsformulier geef je aan welke van de twee je wilt sluiten. Wat de twee verder van elkaar onderscheidt, staat in het artikel over geregistreerd partnerschap.

Zet hem op je tijdlijn

De melding is een taak van tien minuten die twee planningsmomenten kent: het moment waarop je hem kunt doen, en de deadline waarop hij binnen moet zijn. Zet beide vast zodra jullie de trouwdatum hebben. Zeker als je meer dan een jaar vooruit boekt, is het moment waarop de melding mág belangrijker dan de deadline zelf.

In trwn staat de melding als taak op de tijdlijn, met de gemeente als contactpersoon en de documentenlijst eronder. De complete checklist zet hem in de fase van drie tot zes maanden vooraf, tussen de trouwkaarten en het vragen van de getuigen.

Veelgestelde vragen

Wat is ondertrouw precies?

Ondertrouw is de oude naam voor wat sinds 2015 officieel de melding voorgenomen huwelijk heet. Het is de formele aankondiging bij de gemeente dat jullie gaan trouwen. De gemeente controleert daarmee of jullie aan de wettelijke voorwaarden voldoen en of er geen bezwaren zijn. Zonder die melding kan het huwelijk niet worden voltrokken.

Hoe lang van tevoren moet je in ondertrouw?

Minimaal twee weken voor de trouwdatum moet de melding binnen zijn. De melding blijft maximaal één jaar geldig: trouw je later dan een jaar na de melding, dan moet je hem opnieuw doen. In de praktijk doen de meeste stellen de melding een paar maanden vooraf, omdat de datum en de trouwambtenaar dan toch al vastliggen.

Wat kost ondertrouw?

Niets. De melding voorgenomen huwelijk is in elke Nederlandse gemeente gratis. Je betaalt de gemeente voor de ceremonie zelf, niet voor de aankondiging. Wel kunnen er kosten ontstaan voor documenten die je moet aanleveren, zoals een gelegaliseerde geboorteakte of een beëdigde vertaling bij een buitenlandse nationaliteit.

Bij welke gemeente doe je de melding?

Bij de gemeente waar jullie gaan trouwen, niet per se waar jullie wonen. Trouw je in een andere gemeente dan je woonplaats, dan doe je de melding daar. De gemeente vraagt de benodigde gegevens uit de basisregistratie personen meestal zelf op, ook als jullie elders staan ingeschreven.

Kun je ondertrouw online doen?

In veel gemeenten wel, met DigiD. Jullie vullen dan allebei digitaal een deel in en ondertekenen met DigiD. Sommige gemeenten willen jullie nog steeds fysiek aan de balie zien, vooral als een van beiden een buitenlandse nationaliteit heeft of niet in Nederland staat ingeschreven. Kijk op de site van de gemeente waar jullie trouwen welke route daar geldt.

Wat gebeurt er als je de melding vergeet?

Dan kan het huwelijk niet doorgaan. De melding is een wettelijke voorwaarde, en de termijn van twee weken is hard: de ambtenaar van de burgerlijke stand mag zonder geldige melding niet voltrekken. Omdat de melding gratis is en een jaar geldig blijft, is er geen enkele reden om ermee te wachten zodra jullie datum vaststaat.