Trouwen en de notaris: wanneer nodig en wat kost het?

Bij bijna elk stel dat gaat trouwen komt op een gegeven moment de vraag langs: moeten we eigenlijk naar de notaris? Het korte antwoord is nee, om te trouwen heb je geen notaris nodig. Het langere antwoord is dat een deel van de stellen er wel verstandig aan doet om vóór de trouwdag één of twee aktes te laten opstellen. Hieronder staat wanneer dat zo is, wat het kost en wanneer je die afspraak inplant.

Kun je trouwen zonder notaris?

Ja. Een huwelijk sluit je in Nederland uitsluitend bij de gemeente: jullie doen de melding voorgenomen huwelijk, een ambtenaar van de burgerlijke stand voltrekt het huwelijk en de gemeente maakt de huwelijksakte op. Een notaris komt daar niet aan te pas en kan jullie ook niet trouwen. Wie zoekt op “trouwen bij de notaris” komt dus altijd bij de gemeente uit.

De notaris speelt pas een rol bij wat er ná het jawoord met jullie geld en spullen gebeurt. De wet regelt dat standaard, en voor veel stellen is die standaard prima. Voor andere stellen niet, en die laten dat vóór de bruiloft in een akte vastleggen.

Wat de wet regelt als je niets doet

Trouw je zonder akte, dan trouw je sinds 1 januari 2018 in de beperkte gemeenschap van goederen. In grote lijnen komt dat hierop neer:

• Wat ieder van jullie vóór het huwelijk al had, blijft van diegene. Dat geldt ook voor schulden van vóór het huwelijk.
• Erfenissen en schenkingen blijven privé, ook als je ze tijdens het huwelijk ontvangt.
• Wat jullie vóór het huwelijk al sámen hadden, zoals een koopwoning op beider naam, valt wél in de gemeenschap. Ook als de een er meer geld in heeft gestoken dan de ander.
• Alles wat je tijdens het huwelijk verdient, koopt of leent, is van jullie samen, ieder voor de helft.

Het eerste en het derde punt zijn waar het in de praktijk misgaat. Blijft privévermogen alleen privé als je kunt aantonen dat het van vóór het huwelijk was; zonder administratie geldt het vermoeden dat iets gemeenschappelijk is. En een woning die jullie samen kochten, wordt bij de scheiding fiftyfifty verdeeld, ongeacht wie welk deel van de inleg betaalde, tenzij je dat anders vastlegt.

Wanneer een notaris wél verstandig is

Een akte is geen teken van wantrouwen maar van overzicht. In deze situaties kiezen stellen er meestal voor:

Staat er niets van dit alles op jullie lijstje, dan is de wettelijke regeling in de meeste gevallen voldoende en kun je dit artikel verder lezen als achtergrond. Twijfel je, dan is een kennismakingsgesprek bij een notaris meestal gratis of tegen een klein vast bedrag, en weet je het daarna zeker.

Wat de notaris voor jullie kan vastleggen

Huwelijkse voorwaarden

In huwelijkse voorwaarden spreken jullie af hoe jullie vermogen tijdens het huwelijk en bij een scheiding of overlijden wordt behandeld. De drie meest gebruikte varianten: koude uitsluiting (alles blijft gescheiden, niets wordt gedeeld), een verrekenbeding (vermogens blijven gescheiden, maar wat er van het inkomen overblijft wordt periodiek of aan het eind verdeeld) en een aangepaste gemeenschap, waarbij je bijvoorbeeld de woning of de onderneming juist wel of juist niet gezamenlijk maakt. Welke bij jullie past en waar de valkuilen zitten, staat uitgebreid in ons artikel over huwelijkse voorwaarden of gemeenschap van goederen.

De akte wordt ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank. Zonder die inschrijving werken de voorwaarden wel tussen jullie, maar niet tegenover schuldeisers, en dat is precies waar ondernemers ze voor afsluiten.

Testament

Zonder testament geldt de wettelijke verdeling: overlijdt een van jullie, dan krijgt de langstlevende alle bezittingen en schulden, en krijgen eventuele kinderen een vordering die pas opeisbaar is als de langstlevende overlijdt. Hebben jullie geen kinderen, dan erft de echtgenoot alles. Voor een gezin met gezamenlijke kinderen is dat vaak precies wat je wilt.

Het gaat schuiven zodra er kinderen uit een eerdere relatie zijn, jullie zelf een voogd willen aanwijzen, of jullie willen dat een erfenis van de kinderen later buiten hun eigen huwelijk blijft. In die gevallen laat je twee testamenten opstellen, meestal tegelijk met de huwelijkse voorwaarden, bij dezelfde notaris.

Samenlevingscontract: niet meer nodig

Wonen jullie nu samen met een samenlevingscontract, dan vervalt dat contract meestal automatisch op de trouwdag; de meeste contracten bevatten daar een bepaling voor. Wat jullie erin geregeld hadden over de woning of de verdeling van kosten, komt dus niet vanzelf mee. Wil je die afspraken houden, dan horen ze in de huwelijkse voorwaarden. Twijfel je nog tussen de vormen, lees dan trouwen, geregistreerd partnerschap of samenlevingscontract.

Wat kost het bij de notaris?

Notaristarieven zijn vrij, en het verschil tussen twee kantoren in dezelfde stad kan honderden euro’s zijn. Onderstaande bedragen zijn indicaties inclusief btw voor 2026; vraag altijd twee of drie offertes.

Vraag bij elke offerte drie dingen na: zit het adviesgesprek erin, zit de inschrijving in het huwelijksgoederenregister erin, en wat kost een extra conceptronde. Dat zijn de posten die anders achteraf op de nota verschijnen. Kom je er financieel niet uit, dan kan de Kamer voor het notariaat op verzoek een notaris aanwijzen tegen een vast, jaarlijks vastgesteld tarief; in 2026 ligt dat voor huwelijkse voorwaarden net boven de duizend euro.

In je trouwbudget hoort dit als losse post, naast de leges van de gemeente. Het is geen bruiloftskost maar een huwelijkskost, en die twee lopen in de praktijk nogal eens door elkaar.

Wanneer plan je de notaris in?

Huwelijkse voorwaarden werken vanaf de huwelijksdatum als de akte vóór die dag is gepasseerd. Reken terug vanaf de trouwdag:

Loopt het uit en trouwen jullie zonder dat de akte klaar is, dan is dat geen ramp: voorwaarden opstellen kan ook tijdens het huwelijk. Het kost alleen meer, en tot de inschrijving geldt de wettelijke gemeenschap. Zet de afspraak daarom vroeg op je checklist, bij de andere formele zaken zoals de melding bij de gemeente en het naamgebruik.

Vijf vragen om samen te beantwoorden vóór het gesprek

Een notaris kan pas adviseren als jullie zelf weten wat er ligt. Beantwoord deze vragen samen, dan is het gesprek de helft korter:

1. Wat heeft ieder van ons nu aan vermogen en schulden, en waar staat dat op papier?
2. Hebben we samen al een woning, en wie betaalde welk deel van de inleg?
3. Heeft een van ons een bedrijf, of plannen daarvoor?
4. Verwachten we een erfenis of schenking, en staat daar een uitsluitingsclausule op?
5. Zijn er kinderen uit een eerdere relatie, en wie zou voogd moeten worden?

Zet de antwoorden op één plek waar jullie allebei bij kunnen, samen met de offertes en de datum van het passeren. In trwn staat de notaris dan gewoon als taak met een deadline tussen de andere afspraken, en niet als los briefje in een la.

Veelgestelde vragen

Heb je een notaris nodig om te trouwen?

Nee. Trouwen doe je bij de gemeente: de melding voorgenomen huwelijk, de voltrekking door een ambtenaar van de burgerlijke stand en de huwelijksakte lopen allemaal via de gemeente. Een notaris kan jullie niet trouwen. Je gaat alleen naar de notaris als je afspraken over jullie vermogen wilt vastleggen in huwelijkse voorwaarden of een testament wilt maken.

Wat kost trouwen bij de notaris?

Eenvoudige huwelijkse voorwaarden kosten in 2026 ongeveer 750 tot 1.200 euro inclusief btw en inschrijving in het huwelijksgoederenregister. Met een verrekenbeding of ondernemingsregeling wordt dat 1.000 tot 1.600 euro. Twee testamenten kosten samen 600 tot 1.000 euro. Tarieven zijn vrij, dus vraag twee of drie offertes en check of het adviesgesprek en de inschrijving inbegrepen zijn.

Wat gebeurt er als je trouwt zonder huwelijkse voorwaarden?

Dan trouw je in de beperkte gemeenschap van goederen, die sinds 1 januari 2018 de wettelijke standaard is. Wat ieder vóór het huwelijk al had, en erfenissen en schenkingen, blijven privé. Alles wat jullie tijdens het huwelijk opbouwen is gezamenlijk, en wat jullie vóór het huwelijk al samen hadden, zoals een gezamenlijke koopwoning, valt ook in de gemeenschap.

Kun je huwelijkse voorwaarden ook na het trouwen nog maken?

Ja. Sinds 2012 is daar geen toestemming van de rechter meer voor nodig. Het kost wel meer dan vóór het huwelijk, gemiddeld 800 tot 1.500 euro, omdat de notaris eerst de bestaande gemeenschap moet beschrijven en verdelen. Tot de nieuwe akte is ingeschreven, blijft de wettelijke gemeenschap gelden.

Vervalt een samenlevingscontract als je trouwt?

Meestal wel. De meeste samenlevingscontracten bevatten een bepaling dat het contract eindigt op de dag dat jullie trouwen of een geregistreerd partnerschap sluiten. Afspraken over bijvoorbeeld de woning of de verdeling van kosten komen daarmee te vervallen; wil je ze behouden, dan neem je ze op in huwelijkse voorwaarden.

Wanneer moet je de notaris inplannen voor de bruiloft?

Begin drie tot vier maanden voor de trouwdag met offertes en een kennismaking, plan het adviesgesprek twee tot drie maanden vooraf en laat de akte minimaal twee weken voor de bruiloft passeren. Dan werken de voorwaarden vanaf de huwelijksdatum en is de inschrijving op tijd rond.